کیفوز یا قوز کمر، انحنایی رو به جلو از ستون فقرات در قسمت فوقانی پشت است، که از کنار به بهترین نحو دیده می شود، که بر خلاف اسکولیوز، به یک کودک ظاهری گرد غیرعادی یا “کوهان دار” میدهد. این نوع از بدشکلی ستون فقرات، انعطاف ناپذیر است و نباید با حالت بدن نامناسب یا “پشت گرد” که قابل انعطاف هستند، اشتباه گرفته شود. قوز کمر و گودی کمر یا لوردوز را میتوان با اسکولیوز زودرس مرتبط است و بر این اساس بسیار ضروریست که این وضعیتها در مراحل اولیهی خود درمان شوند.
فهرست مطالب
آناتومی
ستون فقرات نرمال به طور طبیعی دارای انحنایی از 20 تا 50 درجه در گردن (منطقه گردنی ستون فقرات)، قفسه سینه (منطقه قفسه سینه) و کمر (ناحیه کمری) است. در صورتی که این انحنا بیشتر شده و به حالت کوژ غیر طبیعی متمایل گردد، بیمار مبتلا به مشکل قوز کمر شناخته میشود.
شناختهشدهترین انواع قوز کمر عبارتند ز:
- قوز کمر مادرزادی: که از زمان تولد وجود داشته و در اثر رشد غیر طبیعی استخوانهای مهره در طول دوره تکامل جنین قبل از تولد ایجاد می شود.
- کیفوز پاسچر: که در نتیجهی حالات بدنی نامناسب و سبک زندگی نادرست ایجاد میشود.
- کیفوز شوئرمن: که تغییر شکلی ساختاری است که به علت تروما ایجاد میشود.
علل و عوامل خطر
همانطور که در بالا ذکر شد این بیماری میتواند ریشهای ژنتیکی داشته یا از بدو تولد با فرد همراه باشد.
- همچنین میتواند بدلیل نقص در تشکیل استخوانهای مهره ایجاد شود.
- تروما، عفونت و یا شرایطی مانند: مشکلات متابولیک (دیابت یا بیماری تیروئید)، مشکلات عصبی و عضلانی مانند اسپینا بیفیدا، فلج مغزی و دیستروفی عضلانی نیز میتوانند از عوامل بوجود آمدن این مشکل باشند.
- یک اختلال رشد در نوجوانان که باعث میشود مهرهها در هم فشرده شوند و ستون فقرات حالت تعظیم پیدا کند.
- لغزش رو به جلوی یکی از مهرهها بروی مهرهای دیگر که به عنوان اسپوندیلولیستزی یا روماتیسم ستون فقرات شناخته میشود و معمولا در بخش کمری ستون فقرات بوجود میآید.
- تومورها مانند نوروفیبروماتوز
- سندرم پس از لامینکتومی، بیماری نادری است که در برخی از افرادی که قبلاً تحت عمل استخوانسازی رحم گردنی قرار گرفتهاند، ایجاد میشود.
علائم و نشانهها
علائم شایع قوز کمر عبارتند از:
- قوز یا انحنای قسمت فوقانی پشت (ستون فقرات)
- تفاوت در ارتفاع شانهها و افتادگی آنها
- سر در مقایسه با بقیه بدن به جلو خم میشود (سر و گردن به جلو)
- تفاوت در ارتفاع و یا موقعیت کتف
- هنگامی خم شدن به جلو، ارتفاع قسمت فوقانی پشت بالاتر از حالت طبیعی به نظر می رسد.
- کوتاهی عضلات همسترینگ (پشت ران)
- کمر درد
آزمون و تشخیص
برای تشخیص مشکل قوز کمر، متخصصین سابقهی خانوادگی و تاریخچهی پزشکی بیمار را مورد بررسی قرار میدهند، معایناتی بالینی و بصری از پشت بیمار به عمل میآیند و مطالعات رادیولوژیک مربوطه نیز به انجام میشوند.
تشخیص قوز کمر از طریق شناسایی یک انحنای شدید در قسمت بالایی ستون فقرات در تصاویر اشعه ایکس انجام میشود. در صورت امکان سعی میشود بدون قرار گرفتن بیش از حد در معرض تابش، تصاویر کافی بدست آیند.
دیگر آزمونهای تشخیصی ممکن عبارتند از:
- اسکن رادیوایزوتوپی استخوان یا اسکن DEXA که سلامت و قدرت استخوانهای ستون فقرات را تعیین میکند.
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)، که با استفاده از ترکیبی از یک آهنربای بزرگ، امواج رادیویی و یک کامپیوتر، تصاویری دقیق از اندامها و ساختار داخل بدن ایجاد میکند.
- سی تی اسکن (CT اسکن)، که با استفاده از ترکیبی از اشعه X و تکنولوژی رایانه به تولید تصاویر مقطعی (“برشی”) از بدن میپردازد.
- تصویر برداری EOS، یک فناوری تصویربرداری است که مدلهایی 3 بعدی از دو تصویر دو بعدی ایجاد میکند. بر خلاف سی تی اسکن، تصاویر EOS در حالی که شما در حالت نشسته یا ایستاده اید، گرفته می شوند، که با توجه به موقعیت تحمل وزن تشخیصی بهتر را بدست میدهند .
- تستهای عملکرد ریوی برای تعیین ظرفیت ریه.
درمان
فیزیوتراپی
در مرحله اول، فیزیوتراپی از طریق ارائهی توصیههایی در مورد حرکات روزمره زندگی، حالات بدن در محل کار یا خانه و تغییر سبک زندگی، افراد را در جلوگیری از شرایط زمینهای که میتوانند به قوز کمر منجر شوند، یاری میکند. در مرحله بعد متخصص، از طریق تجویز روشهای مختلف درمانی و تمرینات ورزشی، در وهلهی نخست میزان درد را کاهش میدهد و سپس در جهت درمان خمیدگی پشت اقدام میکند.
پشت بند
برای کودکانی که هنوز در مرحلهی رشد هستند و خمیدگی کمتری در ستون فقرات آنها وجود دارد و همچنین بزرگسالانی که قوز کمر آنها در اثر تروما ایجاد شدهاست و یا در مراحل اولیهی آن قرار دارد، استفاده از یک آتل پشت، به عنوان درمانی غیر جراحی، ممکن است تجویز شود. آتل میتواند درکنترل انحنای ستون فقرات یاری رسان باشد. نوع و مدت استفاده از آن با توجه به شرایط بیمار تعیین می شود.
کایروپراکتیک و ماساژ درمانی
متخصص به منظور رسیدن به نتایجی بهتر در استفاده از آتل، جلسات کایروپراکتیک و ماساژ درمانی را تجویز خواهد کرد، که به بیمار را در رسیدن به احساسی بهتر و کاهش فشار ناشی از پوشیدن آتل کمک میکند.
عمل بسته
عمل بسته برای انواع تزریقات مختلف و داروهای ضد تورمی همراه با سایر روشها، برای افزایش دامنهی حرکتی و همچنین تسکین هرگونه درد یا ناراحتی، ممکن است تجویز شوند. این تزریقات که ممکن است شامل اپیدورال، بلوک فاست و تزریق اوزن باشند، به نزدیکی اعصاب منطقه تحت درمان انجام میشوند و به آزادسازی اعصاب تحت فشار کمک میکنند.
طب سوزنی
درمان به کمک طب سوزنی از طریق وارد نمودن سوزنی فلزی، باریک و استریل به نقاطی خاص در پشت انجام میشود. این سوزنها گردش انرژی در پشت را متعادل میکنند و به عنوان روشی طبیعی برای درمان قوز کمر، درد ناشی از خمیدگی و استفاده از آتل را کاهش میدهند.
کشش درمانی روشی برای رفع فشار است که فشار وارد بر ستون فقرات و به مهرهها تسکین میدهد. این عمل به صورت دستی و یا مکانیکی انجام میشود. کشش درمانی برای معالجهی طیف وسیعی از مشکلات کمری از جمله قوز پشت استفاده میشود. این روش درمانی با کاهش فشار ناشی از تغییر شکل کمر در اثر قوز کمر، به بیمار کمک میکند.
شوک درمانی
شوک درمانی، موجی صوتی است که انرژی بالایی را به نقاط دردناک و بافت کمر منتقل میکند. این انرژی، فرایند بازسازی و ترمیم بافتهای نرم آسیبدیده به دلیل قوز کمر را تسریع میکند
تمرینات ورزشی
انجام برخی تمرینات ورزشی میتواند بیمار را در کاهش درد و همچنین یافتن شرایط بهتر یاری دهد. این ورزشها به منظور جلوگیری از بدترشدن شرایط، باید توسط متخصص تجویز شوند. برخی از این حرکات در تصویر زیر ارائه شدهاند.
