فیبرومیالژیا یک اختلال مزمن است که با درد گسترده ای مشخص می‌شود که اغلب با خستگی، افسردگی، اختلال خواب، اختلال شناختی و علائم گوارشی و ادراری همراه است.
ساز و کار و مکانیسم دقیق این بیماری هنوز به طور کامل شناسایی نشده است و در آن گیرنده های پردازش کننده پیام های درد در مغز، این پیام ها را به صورت افراطی و به میزان زیاد تحریک می‌کنند و گیرنده‌های درد را در عضلات و بافت های نرم تقویت می‌کنند. هیچ آزمایشی برای شناسایی فیبرومیالژیا یا درد منتشر بدن وجود ندارد، بنابراین فیبرومیالژیا از روی دلایل احتمالی و علائم کلی بیماری، تشخیص داده می‌شود.
درمان این بیماری ممکن است با استفاده از تسکین درد توسط داروهای بدون نسخه، داروهای ضد افسردگی، فیزیوتراپی، مراقبت از خود و داروهایی باشد که به طور خاص برای درمان فیبرومیالژیا تأیید شده اند.
فهرست مطالب
علل
هیچ کس واقعاً نمی‌داند چه عواملی باعث ایجاد فیبرومیالژیا می‌شوند. این بیماری با اختلالات مشابه ای مثل سندرم خستگی مزمن (CFS) و سندرم روده قابل تحریک (IBS) در یک دسته قرار می‌گیرد، که اعتقاد بر این است که در اثر پاسخ بیش از حد سیستم عصبی مرکزی به محرک های نرمال ایجاد می‌شود.
افراد مبتلا به فیبرومیالژیا تمایل دارند که غلظت غیرمعمول بالایی از دو ماده شیمیایی معروف به ماده P و گلوتامات در بدن خود داشته باشند. ماده P و گلوتامات در انتقال و تنظیم اطلاعات درد نقش دارند. با داشتن چنین سطح بالایی از ماده P و گلوتامات، پیام های درد به سمت مغز و از مغز به اندام ها ممکن است به طور موثر و بیش از حد زیاد انتقال یابد.
به همین ترتیب، تعدادی از مطالعات کوچکتر نشان داده اند که افراد مبتلا به فیبرومیالژیا تمایل دارند که جریان خون را به سمت تالاموس کاهش دهند، یعنی بخشی از مغز که به عنوان مرکز درک درد عمل می‌کند. اعتقاد بر این است که این کار ممکن است در افزایش درک درد نیز نقش داشته باشد.
در حالی که امروزه فیبرومیالژیا توسط جامعه پزشکی به عنوان یک سندرم شناخته شده است، بحث هایی وجود دارد که آیا این یک بیماری کاملاً جسمی (فیزیکی) است یا خیر. علائم فیبرومیالژیا به طور واضح بر اثر فشار روانی، اضطراب، مشکلات خواب، و استرس و نگرانی می‌تواند درک درد را تقویت کند یا به طور مستقیم بر عملکرد عصبی تأثیر بگذارد.
آنچه پزشکان می‌دانند این است که برخی عوامل خطر احتمال ابتلا به فیبرومیالژیا را افزایش می‌دهند. در میان این عوامل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
زنان 9 برابر بیشتر از مردان در معرض فیبرومیالژیا هستند. پيشنهاد شده است كه کاهش استروژن در طی عادت ماهانه و در دوران يائسگي باعث افزایش احتمال ابتلا زنان به این بیماری می‌شود.
سن افراد نیز یک عامل مهم دیگر است. علی رغم اینکه این بیماری یک اختلال در زنان یائسه محسوب می‌شود، فیبرومیالژیا اغلب بین سنین 20 تا 50 سالگی تشخیص داده می‌شود ، اگرچه این علائم معمولاً چند سال قبل بروز می‌کنند. کودکان همچنین می‌توانند فیبرومیالژیا داشته باشند.
استرس می‌تواند به عنوان یک عامل مهم در بروز علائم فیبرومیالژیا تلقی شود. استرس هنگامی که با مشکلات خواب همراه است، درک درد بیشتر افزایش می‌یابد، همان طور که خطر خستگی و افسردگی وجود دارد.
اعتقاد بر این است كه ژنتیك افراد نیز می‌تواند به عنوان یک عاملی مهم در ابتلا به این بیماری به شمار بیاید. تحقیقات نشان می‌دهد که داشتن والدین یا خواهر و برادر با فیبرومیالژیا خطر ابتلا شما را به این بیماری به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.
علائم
فیبرومیالژیا چگونه به نظر می آید؟ این بیماری چیزی بیشتر از درد عضلات و درد مفاصل است. این درد پایدار و گسترده است که می‌تواند در کل بدن فرد منتظر شود و باعث ایجاد احساساتی مانند احساس خفگی، درد منتشر، شدید و یا تیز شود. حتی تغییر خفیف یا فشار (از جمله لمس) ممکن است باعث ایجاد ناراحتی شود.
در حالی که برخی از افراد علائم نسبتاً مداوم را حفظ می‌کنند، برخی دیگر دوره های بهبودی متناوب با دوره های شروع مجدد درد (شعله ور) را پشت سر می گذارند. فراتر از درد، فیبرومیالژیا تقریباً با یک حالت سرگیجه آوری از علائم و تاثیرات مختلف بر سیستم های مختلف اندام های بدن همراه است. این علائم و تاثیرات شامل موارد زیر هستند:
- خستگی، معمولاً به صورت مزمن، چهار نفر از هر پنج فرد مبتلا به این اختلال را تحت تأثیر قرار می‌دهد
- علائم عضلانی و مفاصل به ویژه اسپاسم عضلات، ضعف عضلات و درد فک
- علائم شناختی از جمله از دست دادن تمرکز، بی نظمی و “اختلالات روانی دیگر”
- اختلال خواب مانند خواب کم، شروع خواب و بی خوابی
- علائم عصبی مانند سرگیجه، میگرن یا حساسیت به نور، صدا یا بو
- علائم دستگاه گوارش به خصوص اسهال، یبوست، نفخ یا گرفتگی
- علائم ادراری شامل درد مثانه، درد در هنگام ادرار یا ترشح مکرر ادرار
- علائم روانپزشکی مانند افسردگی، نوسانات خلقی، عصبانیت یا حملات هراسی
- علائم تولید مثلی مانند دوره های دردناک، درد لگن یا یائسگی زودرس
- ریزش موی سر، تپش قلب و رشد خوش خیم بافت چربی (لیپوم) نیز ممکن است رخ دهد.
چه زمانی باید یک دکتر را ببینید
فیبرومیالژیا نوعی اختلال گیج کننده است که شناختن اینکه چه موقع به دنبال مراقبت یا حتی چگونگی توضیح احساسات خود به پزشک هستید، دشوار است. با یادآوری خود شروع کنید و هر آنچه را که می‌خواهید به پزشک بگویید و علائمی که دارید را به دقت یادداشت نمایید. این واقعیت که ممکن است منطقی نباشید، نتیجه کمی ندارد.
- برای این منظور، اگر برخی یا همه علائم زیر را تجربه کرده اید، از مراجعه به پزشک دریغ نکنید.
- شما درد مزمن، شدید یا مکرر دارید که در زندگی روزمره تداخل دارد.
- درد باعث ایجاد استرس، اضطراب یا افسردگی در شما می‌شود.
- شما دچار خستگی مزمن و یا اختلالات مرتبط با خواب هستید.
- شما قادر به تمرکز یا فکر کردن نیستید.
- اگر شما علائمی دارید که باعث ایجاد نگرانی در شما می‌شود.
تشخیص
بدون مراجعه به آزمایشگاه یا استفاده از تصویربرداری برای تأیید این اختلال، تشخیص فیبرومیالژیا در مرحله اول مستلزم حذف سایر دلایل احتمالی علائم شماست. این کار می‌تواند یک فرآیند پر دردسر باشد که باید توسط متخصص روماتولوژی و یا به صورت جایگزین توسط یک متخصص مغز و اعصاب یا پزشک عمومی که در مورد فیبرومیالژیا یا سایر موارد مربوط به بافت همبند تجربه دارد، کنترل شود.
راه‌های درمان بیماری فیبرومالژیا
یافتن بهترین روش درمان برای فیبرومیالژیا می‌تواند گیج کننده و ناامید کننده باشد. اغلب، برخی از درمان‌ها مؤثر نیستند، در حالی که برخی دیگر فقط به صورت جزئی عمل می‌کنند و تمام علائم شما را برطرف نمی‌کنند. آیا بهترین روش درمان برای فیبرومیالژیا وجود دارد؟
با در نظر گرفتن تمام روش های درمانی که وجود دارد، هیچ راهی برای گفتن این موضوع وجود ندارد که کدام یک از آن‌ها بهترین روش درمان فیبرومیالژیا است. یكی از معدود مواردی كه پزشكان بر روی آن توافق دارند این است كه آن‌ها باید از چندین نوع درمان استفاده كنند و رژیم درمانی باید متناسب با هر مورد خاص باشد.
مشکل بزرگ اینجاست که فیبرومیالژیا در همه افراد به یک صورت نیست. هر فرد ترکیبی از علائم و محرک های علائم خاص خود را دارد. اکثر محققان معتقدند که فیبرومیالژیا در واقع از چندین زیر گروه تشکیل شده است و پس از شناسایی صحیح زیر گروه ها، به پزشک شما کمک خواهد کرد که توصیه کند کدام روش درمانی به شما کمک می‌کند.
تا آن زمان ، هر شخص باید فرایند آزمایش را طی کند تا مشخص کند کدام روش درمانی برای آن‌ها مناسب است. از یک روش واحد انتظار معجزه نداشته باشید ، اما به دنبال پیشرفت های ارزشمند از چندین مورد باشید که امیدوارم در نهایت به تغییر قابل توجهی در احساس شما منجر شود. اگر یک دارو یا مکمل را امتحان کرده اید که 5٪ علائم را بهبود می‌بخشد، آن را یک پیروزی قلمداد کنید و به دنبال سایر روش های درمانی برای اضافه کردن آن باشید.
در زیر گزینه های زیادی در مورد درمان وجود دارد.
داروها
داروها به طور معمول اساس روش های درمانی هستند. انتخاب داروها تا حد زیادی به انواع و شدت علائم شما بستگی دارد و هر چه بیشتر بتوانید عوارض جانبی را تحمل کنید، بهتر است. در میان داروها:
- داروهای ضد التهاب تسکین دهنده OTC مانند Tylenol (استامینوفن) و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند Advil (ایبوپروفن) یا Aleve (ناپروکسن) ممکن است باعث کاهش کوتاه مدت درد جزئی شود.
- داروهای تسکین دهنده درد مانند سلبرکس (سلكوكسيب) یا Voltaren (دیکلوفناک) دوام بیشتری دارند.
- داروهای ضد افسردگی باعث تسکین درد و خستگی می‌شوند و همچنین با افزایش میزان سروتونین بدن، باعث بهبود وضعیت روحی فرد در بدن می‌شود. داروهای ضد افسردگی Cymbalta (دولوکستین) و ساوالا (میلناسیپران) برای درمان فیبرومیالژیا تأیید شده اند.
- داروهای ضد تشنج و ضد درد در درمان درد مؤثر است. این داروها شامل لیریکا (پرگابالین)، که برای درمان فیبرومیالژیا تأیید شده است، و دیگر داروها مانند نرونتین (گاباپنتین)، که ممکن است بدون نیاز به نسخه پزشک در اختیار شما قرار گیرد.
- داروهای ضد افسردگی و شل کننده های عضلانی: مشکلات خواب به طور معمول با داروهای ضد افسردگی با دوز کم، مانند Elavil (آمی تری پتیلین)، به جای استفاده از قرص های خواب آور تجویز می‌شود. شل کننده های عضلانی مانند Flexeril (سیکلوبنزاپرین) همچنین می‌توانند با کاهش تنش عضلانی ضمن کمک به خواب فرد ، وظایف مضاعفی را انجام دهند.
- مکمل ها: بعضی از آن‌ها به خوبی تحقیق شده و برخی دیگر نیستند اما افراد مبتلا به این بیماری مکمل های زیادی را مصرف می‌کنند. در حالی که مکمل های مختلف می‌توانند موثر باشند، مهم است که مراقب عوارض جانبی آن‌ها نیز باشید.
تغییرات رژیم غذایی
رژیم غذایی و کاهش وزن به همان اندازه مهم هستند. داشتن اضافه وزن فقط بر فشار ساختاری روی عضلات و مفاصل شما افزوده ، و باعث کاهش کارایی سیستم قلبی و عروقی شما می‌شود و شما را از همه خسته تر و خسته تر می‌کند. برخی افراد حساسیت غذایی دارند که می‌تواند مشکلات زیادی را ایجاد کند. مهم است که یک رژیم غذایی سالم بخورید و ببینید که غذاهای مختلف چگونه روی شما تأثیر می‌گذارند.
در حالی که هیچ رژیم مخصوصی برای “فیبرومیالژیا” وجود ندارد، اکثر پزشکان یک برنامه رژیم غذایی متعادل را که شامل موارد زیر می‌شوند، به افراد مبتلا توصیه می‌نمایند:
- میوه ها، سبزیجات و غلات کامل
- لبنیات کم چربی و پروتئین بدون چربی
- چربی های سالم مانند روغن زیتون
- اجتناب از کافئین، که محرک سیستم عصبی است
- اجتناب از غذاهای فرآوری شده، غذاهای سرخ شده و قند تصفیه شده
سطح ورزش و فعالیت مناسب
شما احتمالاً فهمیدید که انجام فعالیت بیش از حد و سنگین، علائم بیماری شما را بسیار وخیم تر می‌کند. بسیاری تعجب می‌کنند که چگونه ورزش ممکن است به شما کمک کند. مهم این است که برای شما مناسب باشد.
طب سوزنی
این روش درمانی جایگزین به صورت روز افزون محبوبیت بیشتری برای درمان فیبرومیالژیا کسب می‌نماید. این روش برای همه نیست، اما به برخی می‌تواند کمک کند.
انتشار میوفاسیال
برخی از تحقیقات نشان دهنده مشکلات مربوط به فاسیای ما (شبکه گسترده ای از بافت های همبند) است. این روش درمانی بر رفع مشکلات فاسیا تمرکز دارد.
درمان شناختی-رفتاری
این روش درمانی روانشناختی به بیماریهای فیزیولوژیکی بی شماری کمک می‌کند، خصوصاً برای افرادی که برای ایجاد تغییرات مثبت در شیوه زندگی و مقابله با بیماریهای مزمن نیاز به کمک دارند.
مدیریت استرس
استرس وضعیت ما را بدتر می‌کند، بنابراین یادگیری راه های مفید برای مقابله با آن ضروری است.
فیزیوتراپی
مدیریت درد عضلات و مفاصل برای بیماران فیبرومیالژیا بسیار مهم است. علاوه بر داروها، روش‌های مختلف فیزیوتراپی وجود دارد که بیماران می‌توانند برای کاهش درد و سایر علائم بیماری از آن‌ها کمک بگیرند. متخصصین فیزیوتراپی با آموختن راه های کشش عضلات و انجام ورزش به روشی که باعث تشدید علائم شما نشود، قدرت و بهزیستی جسمی را بهبود می‌بخشند. آن‌ها همچنین می‌توانند درمانی را برای کاهش درد و بهبود وضعیت بدنی برای عملکرد بهتر عضلات ارائه دهند.
متخصصین کار درمانی
متخصصین کار درمانی ابزارها و راهکارهایی را برای تطبیق چالش های زندگی با فیبرومیالژیا در اختیار شما قرار می‌دهند. این راهکارها شامل محافظت از انرژی، مدیریت درد، تکنیک های آرام سازی، حل مشکلات، بهداشت خواب و تعیین هدف می‌باشد.
آب درمانی
هیدروتراپی عمل استفاده از آب برای تسکین عضلات دردناک است. به سادگی در وان پر از آب گرم وارد شوید (نه داغ زیرا می‌تواند باعث افت فشار خون شما می‌شود). برای تسکین درد می‌توانید روغن‌های گیاهی یا نمک های اپسوم اضافه کنید. حمام گرم قبل از خواب نیز ممکن است خواب شما را بهتر کند.
TENS یا تحریک الکتریکی اعصاب از طریق پوست
تحریک الکتریکی اعصاب از طریق پوست (همچنین با نام TENS شناخته می‌شود) چیزی است که شما ممکن است با زایمان در آن ارتباط داشته باشید، اما یک دستگاه TENS همچنین می‌تواند برای بیماران فیبرومیالژیا برای کمک به سهولت در عضله و اسپاسم استفاده شود. این دستگاه سیگنال ها را قبل از رسیدن به نخاع متوقف می‌کند، در عین حال باعث آزاد شدن اندورفین ها می‌شود که به طور طبیعی درد را تسکین می‌دهند.
ماساژ عمقی بافت
یک ماساژور آموزش دیده هنگام انجام ماساژ درمانی، فشار شدیدی را اعمال می‌کند تا از رسیدن آن به بافت عمیق و بافت همبند اطمینان حاصل کند. این کار به کاهش تنش در عضلات و کاهش اسپاسم کمک می‌کند.
گرما درمانی
استفاده از گرما یک روش عالی برای کمک به آرامش عضلات و افزایش جریان خون به مناطقی است که به ویژه دردناک هستند. این کار را می‌توانید به راحتی در خانه و با استفاده از حوله های گرم یا مرطوب انجام دهید. به راحتی حوله را در برابر منطقه آسیب دیده نگه دارید تا احساس راحتی کنید.
