زانودرد بدون توجه به علت آن می‌تواند مشکلی بسیار بزرگ برای زندگی افراد به شمار بیاید. درد در مفصل زانو باعث اختلال در حرکات اساسی شده و فرد را مجبور می‌کند تا شرایط زندگی خود را با این عارضه وفق دهد. هر کاری از راه رفتن تا خودرو گرفته تا خم شدن و نشستن و خارج شدن از رختخواب در زمان وجود زانودرد دشوار خواهد شد. همچنین بسته به علت درد، به نظر می‌رسد که دارو درمانی و عمل جراحی تنها راه‌های ممکن برای درمان هستند.
زمانی که با درد مزمن دست و پنجه نرم می‌کنید، پزشکان از فیزیوتراپی و تکنیک‌های حرکت بخشی به منظور کاهش درد و همچنین افزایش دامنه‌ی حرکتی مفصل و بهبود عملکرد کلی آن استفاده می‌کنند.
فهرست مطالب
مفصل زانو چگونه عمل می‌کند؟
اگر به زانودرد مبتلا هستید، داشتن اطلاعاتی در مورد بخش‌های مختلف زانو به شما کمک خواهد کرد چراکه روش‌های درمانی مورد استفاده به منطقه‌ی درگیر شده بستگی خواهند داشت. زانوها بزرگ‌ترین مفصل‌های موجود در بدن هستند که از بخش‌های زیر تشکیل شده‌اند:
- سه استخوان: ران، درشت نی، کشکک
- منیسک ها که غضروف‌های گوه شکل بوده و نقش ضربه گیر دارند
- رباط‌ها برای ایجاد پایداری
- عضلات برای قدرت
- غضروف مفصلی برای محافظت
- غشای سینوویال برای روانکاری
هر یک از این اجزا برای عملکرد کلی زانو لازم بوده و بنابراین، مهم است که با مشاهده‌ی اولین نشانه‌های زانودرد، برای درمان اقدام کنید.
چه عواملی باعث زانودرد می‌شوند؟
زانودرد ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود. از آن جایی که زانوها به معنی واقعی کلمه وزن بدن ما را تحمل می‌کنند، هرگونه آسیب به این مفصل (ازجمله در رفتگی و پارگی) و یا عارضه‌های مزمن می‌توانند تا حد زیادی فشار وارد شده بر روی آن را افزایش دهند. اضافه وزن نیز باعث افزایش فشار بر روی مفصل زانو خواهد شد. این فشار افزایش یافته معمولاً باعث مشکلات دردناکی خواهد شد.
آسیب‌های زانو در بین ورزشکاران (هم حرفه‌ای و هم عادی) بسیار شایع بوده و همچنین زمین خوردن یا تصادف نیز می‌توانند باعث درد مزمن زانو شوند. ازجمله دیگر دلایل بروز زانودرد می‌توان به بیماری‌هایی مثل آرتریت روماتوئید، استئوآرتریت و تاندونیت اشاره کرد.
اتفاقات زیادی ممکن است باعث زانودرد شوند که شایع‌ترین آن‌ها آسیب‌های حاد و بیماری‌های تخریبی (دژنراتیو) هستند. ازجمله این عارضه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- پیچ خوردگی یا پارگی رباط طرفی داخلی، رباط صلیبی قدامی یا رباط طرفی خارجی.
- پارگی منیسک
- آرتریت (بیماری‌های تخریبی مفصل)
- سینوویت
- کیست بیکر (کیست سینوویال)
- کشیدگی ساق
- نقایص غضروفی استخوانی (OCD)
- اجسام آزاد
- تاندونیت در عضله‌ی چهار سر ران یا کشکک زانو
- بیماری آزگود اشلاتر
- شکستگی کشکک، درشت نی یا نازک نی
آیا انواع مختلفی از درد زانو وجود دارد؟
بله. در صورت احساس درد در مفصل زانو مهم است که به آن توجه کرده و اقدامات لازم را بسته به نوع زانودرد انجام دهید.
- درد حاد: این نوع از درد معمولاً 1 تا 7 روز پس از وقوع آسیب ایجاد می‌شود. در صورت مشکوک بودن به درد حاد، شما باید به زانوی خود استراحت داده و اجازه دهید تا ساختارهای آسیب دیده قبل از شروع دوباره‌ی حرکات ترمیم شوند.
- درد تحت حاد: این نوع از درد معمولاً 2 تا 6 هفته پس از وقوع آسیب شروع می‌شود. به بیماران توصیه می‌شود تا به آرامی مفصل خود را حرکت دهند و حرکت پذیری آن را بیشتر کنند.
- درد مزمن زانو: این نوع از درد معمولاً بیش از 8 تا 12 هفته طول کشیده و باید توسط پزشک یا فرد متخصص مورد بررسی قرار گیرد.
برخی از عوامل خطر زانودرد چیست؟
افراد دچار اضافه وزن و چاقی در خطر بیشتری برای ابتلا به مشکلات مربوط به زانو قرار دارند. دلیل این امر این است که به ازای هر نیم کیلوگرم اضافه وزن، زانوی شما به هنگام راه رفتن، دویدن و یا بالا رفتن از پله‌ها باید 2 کیلوگرم وزن اضافی را متحمل شود. ازجمله عوامل دیگری که می‌توانند خطر بروز زانودرد مزمن را افزایش دهند می‌توان به کهولت سن، وجود سابقه‌ی آسیب به زانو و فعالیت ورزشی اشاره کرد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده‌ی علائم زیر در زانو یا زانوهای خود، بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا از عدم وجود مشکلات جدی مطمئن شوید:
- تورم و سفتی
- ضعف و ناپایداری
- صداهای تق تق به هنگام حرکت
- عدم توانایی راست کردن کامل زانو
به علاوه اگر زانو درد شما به حدی شدید است که توانایی شما برای انجام اعمال عادی زندگی را محدود کرده است، مهم است که به پزشک مراجعه کنید. درد مداوم چیزی نیست که بتوانید آن را قبول کنید.
در نهایت، اگر سعی کرده‌اید فعالیت‌های خود را کاهش داده و از داروهای مسکن استفاده کرده‌اید و بهبودی حاصل نشده است، زمان آن رسیده که به متخصص مراجعه کنید. متخصص می‌تواند مشکلات درون و اطراف زانو را مشخص کرده و همچنین در صورت وجود مشکلات دیگر در بدن که باعث زانودرد شده یا آن را تشدید کرده‌اند، آن‌ها را تشخیص دهد.
روش‌های رایج درمانی برای زانودرد چیست؟
به هنگام مراجعه به پزشک، او علائم شما را بررسی کرده و یک معاینه‌ی فیزیکی انجام می‌دهد و دستور انجام عکس برداری‌های پیشرفته از زانو را می‌دهد (بعضی از کلینیک‌ها دارای دستگاه‌های عکس برداری در محل خود هستند).
زمانی که پزشک بهتر متوجه مشکل شما شد یک برنامه‌ی درمانی برای شما پیشنهاد می‌دهد که ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- دارو
- استراحت، یخ، فشار و بالا بردن
- استفاده از بریس
- تزریق کورتیکواستروئید
- فیزیوتراپی
- داروهای ترمیمی
در صورت وجود پارگی، شکستگی یا بیماری‌های تخریبی که آسیب جدی به مفصل وارد کرده باشند، انجام عمل جراحی می‌تواند بهترین گزینه برای شما باشد.
درمان اولیه
در ابتدای درمان زانودرد حاد بهتر است از یخ به منظور کاهش التهاب در اطراف مفصل استفاده شود. استراحت نیز به صورت رایج توصیه می‌شود. برخی از ماساژهای بافت نرم می‌توانند به افزایش دامنه‌ی حرکتی زانو در صورت نیاز کمک کنند.
کایروپراکتور چگونه می‌تواند کمک کند؟
بسیاری از مشکلات مربوط به زانو در اثر عارضه‌های کپسول مفصلی و رباط‌های احاطه کننده‌ی آن ایجاد می‌شوند. کایروپراکتور ها برای یافتن این مشکلات و ایجاد تغییر در درون ساختار مفصل آموزش دیده‌اند. این افراد برای پیدا کردن نقاطی که خود کانون درد نیستند ولی به تشدید درد کمک می‌کنند نیز آموزش دیده‌اند. اصلاح کردن وضعیت مفصل و یا مشکلات دیگر درنهایت باعث تسکین درد خواهند شد.
کایروپراکتورها معمولاً اصلاح وضعیت را همراه با تکنیک‌های دیگر مثل منیپولاسیون بافت نرم، تمرینات کششی و ماساژ انجام می‌دهند. برخی از کایروپراکتورها ممکن است برای اطمینان از حداکثر بهبودی از تکنیک‌های فیزیوتراپی استفاده کنند.
فیزیوتراپی چگونه می‌تواند مفید باشد؟
در فیزیوتراپی از روش‌ها و حرکات مختلفی برای کمک به تقویت عضلات، تسکین درد و بهبود حرکت پذیری استفاده می‌شود. تمرینات کششی و تقویتی صحیح می‌توانند به طور مستقیم نقاط دردناک را مورد هدف قرار دهند. فیزیوتراپی می‌تواند همزمان با دیگر روش‌های مراقبت و درمان مورد استفاده قرار گرفته و به تقویت و بهبود حرکت پذیری زانوی ضعیف شده کمک کند.
اگر بخشی از برنامه‌ی درمانی شما فیزیوتراپی است، ممکن است لازم باشد تا در خانه تمریناتی را انجام دهید. ورزش باید اصلی‌ترین ابزار شما برای درمان زانودرد باشد بنابراین آماده باشید تا از هر برنامه‌ی ورزشی که برای شما تجویز می‌شود پیروی کنید.
پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)
پلاسمای غنی از پلاکت یک محصول خارق العاده است که به ما اجازه می‌دهد تا مقدار کمی از خون خود را برداشته و از عوامل ترمیمی موجود در آن برای کمک به بهبودی زانو استفاده کنیم. یکی از ویژگی‌های شگفت انگیز این محصول، تحریک سلول‌های بنیادی خود بیمار برای کمک به روند ترمیم آسیب‌هاست. برای بیمارانی که دچار آسیب‌های شدید شده‌اند، می‌توان این روش را همراه با تزریق سلول‌های بنیادی انجام داد تا درد زانو سریع‌تر بهبود یابد.
ورزش برای زانودرد
تمرینات کششی می‌توانند برنامه‌ی ساده و مناسبی برای شما باشند. با وجود اینکه این تمرین‌ها نیازمند تلاش زیادی نیستند، در صورت ابتلا به استئوآرتریت باید از یک متخصص کمک بخواهید. فیزیوتراپیست می‌تواند چگونگی انجام تمرینات کششی برای عضلات زانو را به بهترین شکل به شما نشان دهد و همچنین در صورت نیاز به انجام اصلاحات آن‌ها را به شما گوشزد کند. این کار به شما در پیشگیری از آسیب و همچنین حفظ حرکت پذیری کامل مفصل زانو کمک می‌کند.
در صورت احساس هرگونه درد باید از ادامه‌ی تمرین خودداری کنید. شما در هر یک از تمرینات زیر تنها باید احساس کشش عمقی در عضله را داشته باشید:
کشیدن عضلات ساق پا در حالت ایستاده
تمرینی ضروری برای راه رفتن، دویدن و بالا رفتن از راه پله
- با فاصله‌ی حدود نیم متر روبروی یک دیوار بایستید.
- دست‌های خود را به صورت مستقیم رو به جلو بکشید و کف دست‌ها را بر روی دیوار قرار دهید.
- پای راست خود را یک قدم جلو گذاشته و زانوی راست خود را به آرامی خم کنید. پای چپ خود را مستقیم نگه دارید. بدن خود را به حالت کشیده درآورید. برای حفظ تعادل باید دست‌های خود را روی دیوار نگه دارید.
- زمانی که وارد مرحله‌ی کشش می‌شوید، بر روی کف پای چپ خود فشار وارد کنید. شما باید در پای چپ خود احساس کشیدگی کنید.
- این حالت را به مدت 30 ثانیه حفظ کنید.
- این حرکت را با پای دیگر خود تکرار کنید. در صورتی که احساس راحتی می‌کنید، می‌توانید فاصله‌ی خود از دیوار را بیشتر کنید تا کشش بیشتری به شما وارد شود.
تمرین کششی همسترینگ
مفید برای پیشگیری از زانودرد احتمالی
- به پشت بخوابید.
- پای راست خود را در جلوی بدن نگه دارید.
- پای چپ خود را خم کنید. دستان خود را در پشت ران پای چپ گره کرده و پای خود را به آرامی تا جایی که قادر هستید به طرف بدن خود بکشید.
- این حالت را به مدت 20 ثانیه نگه دارید.
- این تمرین را با پای دیگر خود تکرار کنید.
لانج جانبی
مفید برای شل کردن عضلات ابداکتور ران و حفظ توانایی راه رفتن و جلوگیری از گرفتگی و درد
- مستقیم بایستید و پاهای خود را از هم دور کنید.
- به پای خود زاویه‌ی 45 درجه بدهید.
- به یک طرف خم شوید. در این حالت باید در ران خود احساس فشار عمقی کنید.
- این حالت را به مدت 30 ثانیه نگه دارید.
- این حرکت را با پای دیگر خود تکرار کنید.
تمرین کششی مستقیم پا
- به پشت بخوابید و پاهای خود را مستقیم نگه دارید.
- پای چپ خود را خم کرده و کف پای چپ خود را روی زمین بگذارید.
- پای راست خود را تا حد امکان بالا بیاورید. آن را مستقیم و کشیده نگه دارید. باید در عضلات همسترینگ خود احساس کشیدگی کنید.
- این حالت را به مدت 30 ثانیه نگه دارید. ممکن است نتوانید به مدت 30 ثانیه دوام بیاورید. در این صورت می‌توانید از زمان‌های کمتر شروع کرده و به تدریج به 30 ثانیه برسید.
- پای خود را پایین آورده و همین تمرین را با پای دیگر خود تکرار کنید.
چه زمانی انجام عمل جراحی لازم خواهد بود؟
به منظور تسکین درد و بازیابی عملکرد زانو، ممکن است پزشک به شما انجام عمل جراحی را توصیه کند. در طی عمل جراحی می‌توان رباط‌ها را تعمیر کرده و آن‌ها را دوباره متصل کرد و یا اینکه مفصل زانو را به طور کامل تعویض کرد.
آیا می‌توان از مشکلات زانو جلوگیری کرد؟
همه‌ی مشکلات زانو قابل پیشگیری نیستند ولی شما می‌توانید با استفاده از یک برنامه‌ی تمرینی تقویتی منظم، خطر بروز مشکلات را کاهش دهید. برای محافظت از زانوها، مهم است که عضلات مرکزی و عضلات پاهای شما بسیار قدرتمند باشند. سعی کنید حداقل دو بار در هفته در برنامه‌های تمرینی تقویتی شرکت کنید. به علاوه، بر روی افزایش انعطاف پذیری مفصل کار کنید. انعطاف پذیری می‌تواند خطر بروز آسیب‌ها را کاهش دهد.
